Oktober kan alle kanten uit. Op zachte dagen lijkt de zomer nog niet helemaal voorbij en blijven dahlia’s, cosmos en andere laatbloeiers gewoon doorgaan. Tegelijk vallen de eerste bladeren, wordt het vroeger donker en vertraagt de groei in de tuin zichtbaar.
Er hoeft dus nog helemaal geen grote winterschoonmaak te gebeuren. Blijf vooral plukken en genieten van wat nog bloeit, plant verder voor volgend jaar en pak tussendoor de eerste echte herfstklusjes aan.
Laat de dahlia's bloeien
Dahlia’s kunnen in oktober nog fantastisch bloeien. Zolang het weer zacht blijft, is er geen enkele reden om ze al terug te knippen of uit de grond te halen. Blijf bloemen plukken en haal uitgebloeide bloemen weg. Zo kan de plant haar energie blijven steken in nieuwe knoppen.
Soms krijgen we eind oktober al een eerste keer nachtvorst, maar vaak gebeurt dat pas later. Hou de voorspellingen in de gaten om te weten wanneer je de dahliaknollen moet rooien.
Hoe rooi je dahliaknollen?
Met dahliaknollen heb je twee opties: ze in de grond laten zitten of rooien. De laatste optie geeft je iets meer zekerheid dat ze de winter overleven. Zeker als je tuingrond eerder zwaar en nat is, moet je overwegen om dahliaknollen op te graven. Zo voorkom je dat ze rotten in de aarde.
Hoe gaat dat rooien in z'n werk?
Knip de stengels terug tot zo'n 10 cm boven de grond.
Wrik de grond rond de plant los met een spitvork, maar let op dat je de knollen zelf niet raakt. Graaf ze voorzichtig op.
Schud de aarde zoveel mogelijk van de dahliaknollen en spoel ze daarna schoon met water.
Leg de knollen te drogen.
Wikkel de knollen in krantenpapier en bewaar ze op een donkere, koele en vorstvrije plek.
Belangrijk: doe geregeld de dahlia-check. Controleer tijdens de winter af en toe de knollen en gooi rottende exemplaren meteen weg.
Oktober is tulpenmaand
Heb je in september al narcissen, krokussen en andere voorjaarsbollen geplant, dan mogen nu ook de tulpen de grond in. Tulpen plant je liever wat later in het najaar, wanneer de bodem verder is afgekoeld. Ze zijn namelijk gevoelig voor tulpenvuur (Botrytis tulipae), een schimmel die gemakkelijker ontwikkelt bij warme, vochtige omstandigheden.
Kies een plek waar de grond goed draineert. Tulpen houden niet van een bodem die tijdens de winter langdurig nat blijft. Plant de bollen met de punt naar boven op ongeveer twee tot drie keer hun eigen hoogte. In losse grond mag dat gerust wat dieper. Plant je tulpen niet netjes op een rijtje, maar in groepjes. Dat ziet er veel natuurlijker uit.
Ook in potten kun je nu tulpen planten. Kies bloempotten met drainagegaten onderaan zodat overtollig water weg kan. Plant de bollen vrij dicht bij elkaar, maar niet tégen elkaar, voor een voller effect in het voorjaar.
Plant vaste planten
Oktober is een uitstekende maand om vaste planten te planten. De groei boven de grond vertraagt, maar de bodem is na de zomer nog relatief warm. Nieuwe planten kunnen daardoor nog wortels vormen voordat de winter begint.
Hou in je achterhoofd de dingen die je de voorbije maanden zijn opgevallen. Misschien stopte de bloei op een bepaalde plek te vroeg, ontbreekt er achteraan hoogte of bleef een stuk aan de rand opvallend leeg. Nu weet je nog goed hoe je border er deze zomer uitzag en kun je gericht aanvullen.
Planttip: zet nieuwe planten ongeveer even diep als ze in hun pot stonden en geef na het planten goed water. Controleer nieuwe aanplant ook de weken erna nog regelmatig. Zelfs wanneer het geregeld regent, is de wortelkluit niet automatisch nat genoeg.
Kleine tuinklusjes in de herfst
Naast planten en plukken zijn er in oktober een aantal kleinere tuinklusjes die je stilaan kan doen.
Maak bladcompost van afgevallen bladeren.
Hark bladeren weg van het gazon en de paden, maar laat ze gerust liggen tussen vaste planten en onder struiken. Heb je veel blad, verzamel het dan apart in een bladkorf of in zakken waarin je enkele gaten maakt. Hou het blad licht vochtig en geef het tijd: het verteert trager dan materiaal op een gewone composthoop en wordt uiteindelijk een kruimelige bladcompost die je opnieuw in de tuin kunt gebruiken.
Dek lege grond af in de moestuin.
Ruim zomergewassen op wanneer ze klaar zijn en laat wintergroenten rustig verder groeien. Komt er grond vrij in de moestuin, laat die dan liever niet kaal liggen. Een laag compost, bladeren of ander organisch materiaal beschermt de bodem tegen slagregen en voedt het bodemleven.
Ruim je borders niet te grondig op.
Stevige uitgebloeide stengels en zaadhoofden mogen blijven staan. Ze geven structuur en bieden voedsel en beschutting aan dieren. Slappe plantenresten die over andere planten vallen kun je wel verwijderen.
Geef de kas een schoonmaakbeurt.
Haal oude planten en afgevallen bladeren weg en maak het glas schoon. Stof en groene aanslag houden licht tegen, terwijl licht tijdens de donkere maanden net schaars wordt. Maak ook gebruikte potten en zaaitrays schoon voordat je ze opbergt.
Hou herfstblad uit de vijver.
Vis grote hoeveelheden gevallen blad regelmatig uit het water voordat ze naar de bodem zakken en daar verteren. Volledig afgestorven waterplanten kun je gedeeltelijk terugknippen, maar maak de vijver niet helemaal ‘proper’.
Maai het gazon zolang het groeit.
Bij zacht weer kan dat ook in oktober nog nodig zijn. Maai niet te kort en vermijd maaien wanneer de bodem doorweekt is. Gevallen blad haal je best regelmatig van het gazon en kan meteen bij je bladcompost.
Leg het voorbije seizoen vast
Voor cosmos, zinnia’s en andere eenjarigen het definitief voor bekeken houden, is er nog één klus waar je volgend voorjaar veel aan hebt: leg vast hoe je pluktuin er dit jaar bij stond.
Maak foto’s en noteer waar je bloemen stonden. Welke soorten namen veel meer plaats in dan verwacht? Waar kon nog iets tussen? Waar miste je hoogte of net een lagere bloem? En van welke bloemen had je simpelweg meer willen hebben?
Nu de planten er nog staan, zie je hoeveel ruimte ze werkelijk innemen. Over een paar maanden is een lege strook grond veel moeilijker in te schatten. Gebruik die informatie om je pluktuin voor volgend jaar uit te tekenen en te beslissen welke eenjarigen je opnieuw wilt zaaien.
Oktober is dus nog lang geen eindpunt van het tuinseizoen. Zolang het zacht blijft, kun je blijven plukken en planten. Tegelijk kondigt de herfst zich steeds duidelijker aan. Ga mee op dat tempo: ruim op waar het nodig is, laat staan wat mag blijven en plan(t) ondertussen al een stukje van volgend voorjaar.
