Sommige planten moet je eerst zelf in je tuin hebben voor je begrijpt waarom ze zo goed zijn. De ene omdat ze maandenlang bloei geeft, de andere omdat ze verrassend sterk geurt en nog een andere omdat ze zelfs in de winter mooi blijft. 

Dit zijn acht tuinplanten die om heel verschillende redenen het proberen waard zijn. Het zijn niet per definitie de grootste blikvangers van de tuin, maar elke plant voegt een belangrijk tuinprincipe toe.

De grote kaardenbol of Dipsacus fullonum is niet bepaald een subtiele verschijning. Ze groeit als een speer de hoogte in en krijgt stevige, stekelige bloemhoofden waarop in de zomer kleine lila bloemetjes bloeien. Die trekken heel wat insecten aan.

Maar de reden waarom je kaardenbol minstens één keer moet proberen, komt pas daarna. Als je de uitgebloeide bloemhoofden rustig laat staan, vormen ze een prachtig silhouet in de herfst en winter. De zaden zijn bovendien erg interessant voor vogels, waaronder putters en bieden ook schuilplaatsjes voor insecten om te overwinteren.

Grote kaardenbol leert je op een andere manier kijken naar de grote schoonmaak in het najaar (waar we met z'n allen soms wat te graag in vliegen). Niet alle uitgebloeide tuinplanten moeten meteen weg. Zelfs dorre planten hebben nog waarde.

Veel mensen hebben een beetje schrik van rozen. Te moeilijk, te stekelig. Nochtans is een klimroos een erg goed idee in elke tuin, of je ze nu laat groeien over een pergola, tegen een muur of langs een rozenboog. Zo stopt je tuin niet waar de border eindigt, maar voeg je een extra dimensie toe: hoogte.

Geef een klimroos de geschikte standplaats, voldoende voeding en een stevige constructie om tegenaan te groeien en je kunt er jarenlang plezier van hebben. Kies je een herbloeiende variëteit, dan krijg je bovendien niet alleen in juni bloemen, maar volgt er vaak nog een tweede bloei vanaf augustus.

En dat allemaal zonder veel grondoppervlak in te nemen. Zelfs in een kleine tuin kan één klimroos een kale wand veranderen in een metershoge massa groen en bloemen.

Nog zo'n tuinplant die hoogte toevoegt aan de border is Verbena bonariensis of ijzerhard. Ze kan gemakkelijk meer dan een meter hoog worden en toch voelt ze nooit zwaar aan. De lange, dunne stengels zijn kaal en dragen bovenaan kleine paarse bloemschermen. Daardoor zie je ertussen nog perfect de planten erachter.

Dat maakt Verbena zo interessant in een border. Ze brengt hoogte, maar vormt geen massief blok groen. Haar bloemen lijken tussen andere planten te zweven en zorgen voor een losse, speelse toets.

Geef ijzerhard wat vrijheid en laat ze uitzaaien. Sommige mensen zeggen wel eens dat Verbena bonariensis "door de tuin wandelt", omdat ze elk jaar op een nieuwe plek opduikt. Niet altijd precies waar jij het had gepland, maar net dat geeft onze tuinen en borders een meer natuurlijke flair.

Op een foto zou je misschien voorbijscrollen aan Calamintha nepeta of bergsteentijm. De plant produceert piepkleine bloemetjes en is daardoor minder spectaculair dan een dahlia of roos. Wacht echter tot je ze ruikt! Wrijf langs het blad en er komt een sterke, frisse, muntachtige geur vrij. Tijdens de lange bloei zoemt de plant bovendien voortdurend van de bijen en andere bestuivers.

Calamintha is daardoor een goed voorbeeld van iets wat we bij het kiezen van planten gemakkelijk vergeten: een tuin beleef je niet alleen met je ogen. Geur, beweging en het leven dat een plant aantrekt, kunnen minstens zoveel bijdragen als spectaculaire bloemen.

Zoals Verbena bonariensis is ook Digitalis of vingerhoedskruid "een wandelaar". De plant is tweejarig en zaait zichzelf uit. Daardoor verschijnt ze vaak op andere plekken dan waar jij ze voorzien had. Het eerste jaar vormt de plant vooral blad, het volgende jaar verschijnen de hoge bloemaren.

Laat je na de bloei enkele zaaddozen staan, dan kan Digitalis zichzelf verder uitzaaien. Het leuke is dat de volgende generatie niet noodzakelijk netjes naast de moederplant verschijnt. Soms staat er ineens eentje aan de rand van een pad of duikt er een exemplaar op tussen twee vaste planten. Dat eigenzinnige karakter is precies waarom Digitalis zo goed past in een losse, natuurlijke tuin. Je plant de eerste exemplaren zelf, daarna mag de plant als het ware mee tuinieren.

Als je een border samenstelt, gaat de aandacht al snel naar bloemen: welke kleuren, welke bloeitijden, welke combinaties? Sesleria nitida of blauwgras laat goed zien waarom ook andere tuinplanten interessant zijn.

Dat siergrasje vormt compacte pollen met smalle, grijsgroen bladeren. Die contrasteren goed met tuinplanten die grotere bladeren hebben en bovendien brengen ze weer een nieuwe dimensie naar de tuin: beweging. Seslaria is niet groot of opvallend en net die subtiele aanwezigheid maakt van haar een geweldige tuinplant. Zeker wanneer een border heel veel verschillende bloeiende planten bevat, kan zo'n gras het geheel juist sterker maken.

Lathyrus odoratus of pronkerwt is een van Angelo's absolute favorieten. Niet moeilijk te begrijpen wanneer je op een zomerdag een handvol bloemen plukt en haar geweldige geur ruikt.

Lathyrus is een eenjarige klimmer en dus ook interessant wanneer je weinig plaats hebt. Geef de tuinplanten een rek, gaas of andere klimsteun en ze groeien de hoogte in. Blijf vervolgens regelmatig bloemen plukken en haal uitgebloeide bloemen weg. Zodra de plant volop zaadpeulen gaat maken, neemt de bloemproductie af.

Nog een reden om Lathyrus eens te proberen: je ze al voorzaaien in het najaar en beschut laten overwinteren. Zo begint het plezier van het volgende tuinseizoen eigenlijk al wanneer de rest van de tuin stilaan tot rust komt. Doordat de pronkerwten al een winter doorstaan hebben, zijn ze trouwens een pak sterker wanneer je ze in de lente uiteindelijk in vollegrond plant.

Venkel (Foeniculum vulgare) staat meestal tussen de groenten en kruiden, maar eigenlijk is dat zonde. Met haar hoge, luchtige stengels, fijn geveerd blad en sierlijke bloemschermen heeft ze alles in huis om ook tussen sierplanten te staan. Venkel is trouwens een verrassende plukbloem: ze is de ideale vuller en geeft een dromerig, zacht effect aan je boeketten.

De bloemen trekken insecten aan en het fijne blad zorgt voor een heel andere structuur tussen stevigere vaste planten. Venkel is vooral een plant die de grens tussen moestuin, pluktuin en siertuin overbodig maakt. Tuinplanten hoeven niet in één hokje te passen. Als ze mooi ogen tussen je bloemen, zet ze dan maar gewoon tussen je bloemen. (En probeer dat ook eens met pakweg tomaten of klimbonen.)

De acht planten hierboven zijn erg verschillend en maken een tuin net daardoor interessanter. Hoogte, geur, wintersilhouetten, beweging, spontane zaailingen en planten waar insecten graag op afkomen, maken minstens zoveel verschil.

Heb je nog nooit Lathyrus gezaaid, een klimroos tegen een muur geleid of Digitalis haar eigen gang laten gaan? Kies er eentje uit en probeer het. Voor je het weet staat ze een op je eigen lijstje van tuinplanten waar je niet meer zonder wilt.