Een mooie tuin herken je meteen aan de kleuren, de bloemen, de vormen en de structuur. Maar sluit je even je ogen, dan is er nog zoveel meer te ontdekken. Het zachte gebrom van bijen, siergrassen die ritselen in de wind en ... geuren.

Vaak geraken we niet verder dan geurende rozen of een lavendelstruik als we nadenken over zo'n geurende tuin. In onze tuinontwerpen verdiepen we ons in planthoogtes, kleurencombinaties en de bloeiboog, maar vergeten we al eens dat er ook een geurenpalet is. Meer nog: we beseffen te weinig hoe veelzijdig dat kan zijn. Nochtans is geur een krachtig zintuig, ook voor de mens. Herken je het fenomeen dat je plots terug gekatapulteerd wordt in de tijd wanneer je een bepaalde geur ruikt?

Dringend tijd dus om uit te vlooien hoe het zit met zo'n geurenpalet in de tuin en hoe je je beplanting nog meer gelaagdheid kan geven als je daar even bij stilstaat.

Wanneer je aan een geurende tuin denkt, komen waarschijnlijk eerst soorten in je op zoals lavendel, rozen of Lathyrus. Logisch, want dat zijn echte klassiekers. Maar er zijn zoveel meer soorten die je kan overwegen.

Kruiden zoals tijm, rozemarijn, salie en venkel voegen een heel ander karakter toe. Ze ruiken kruidig of zelfs licht anijsachtig. Citroenverbena zorgt bijvoorbeeld voor een frisse citrusgeur, terwijl kamille dan weer verrassend zacht en appelachtig kan ruiken.

Ook bomen en struiken dragen hun steentje bij. Denk maar aan de warme harsgeur van een den op een hete zomerdag of de zoete geur van bloesems in het voorjaar.

En dan zijn er nog de verrassingen. Sommige anjers (Dianthus) ruiken naar kruidnagel, kamperfoelie (Lonicera) verspreidt een zoete honinggeur en chocoladecosmos (Cosmos atrosanguineus) doet haar naam alle eer aan met een subtiele chocoladetoets.

Precies al die combinaties maken een geurende tuin zo interessant. Je hoeft niet op zoek te gaan naar één spectaculaire plant. Veel leuker is het om verschillende geuren samen te brengen in een heus geurenpalet, zodat je tuin elk seizoen weer anders ruikt.

Een tuin ruikt nooit hetzelfde. Vergelijk een frisse lenteochtend met een gure herfstdag, of een zwoele zomeravond op het terras met de minuten net na een onweer. En niet alleen doorheen de seizoenen zijn geuren anders, zelfs doorheen de dag variëren ze.

Op een warme zomerdag lijken lavendel, rozemarijn en tijm plots veel intenser te geuren. Dat komt doordat warmte de vluchtige geurstoffen sneller vrijmaakt. Na een regenbui of op een koele ochtend is dat effect vaak veel minder uitgesproken.

Ook het tijdstip speelt een rol. Sommige bloemen worden pas tegen de avond echt geurig. Dat is geen toeval. Ze trekken nachtvlinders aan in plaats van bijen en verspreiden hun parfum pas wanneer die bestuivers actief worden.

Daardoor heeft de geurende tuin een heel eigen ritme. Een wandeling door dezelfde border voelt 's morgens heel anders aan dan op diezelfde dag 's avonds.

Net zoals je probeert om van het vroege voorjaar tot diep in de herfst bloemen in de tuin te hebben, kan je ook geur spreiden over de seizoenen.

In het voorjaar zorgen bloesems, hyacinten en seringen voor de eerste geuren. Daarna nemen rozen en pioenrozen het over, gevolgd door lavendel, kruiden en Lathyrus tijdens de zomer. Zelfs in de nazomer blijven heel wat aromatische kruiden hun geur behouden, waardoor er altijd iets te beleven valt. Op die manier krijgt elke periode van het jaar haar eigen sfeer.

In een geurende tuin kan je eigenlijk geen juiste of foute combinatie kiezen. Geur is ontzettend persoonlijk. Waar de ene wegdroomt bij het parfum van een oude klimroos, krijgt iemand anders spontaan een vakantiegevoel van tomatenplanten of de harsgeur van dennen. Of misschien doet de geur van stinkertjes je denken aan de kas van je grootouders en roept een bosje tijm herinneringen op aan een reis door Zuid-Frankrijk.

Juist daarom mag je je tuin ook een beetje emotioneel ontwerpen. Niet alleen op basis van wat mooi oogt, maar ook op basis van wat iets bij je losmaakt. Een tuin is tenslotte een plek waar herinneringen ontstaan. En geur heeft de bijzondere eigenschap om die jaren later nog te kunnen oproepen.

Een belangrijke tip op weg naar je geurende tuin: zet geur niet op de plekjes waar je het minste komt, want dan heeft zo'n heerlijk ruikende plant weinig zin. Veel interessanter is om geur te gebruiken op plekken waar je dagelijks passeert.

Plant een geurende roos bijvoorbeeld meteen langs een tuinpad. Zet kruiden naast het terras waar je tijdens de zomer vaak de avonden doorbrengt. Laat een geurende klimplant groeien aan de voordeur of naast een zitbank.

Denk daarnaast ook aan planten die geur vrijgeven wanneer je ze aanraakt, want die zorgen voor weer een heel andere beleving. Tijm tussen stapstenen, rozemarijn langs een smal pad of munt naast een bankje zorgen ervoor dat je geur niet alleen ruikt, maar ook echt ervaart. Eén beweging met je hand of een toevallige aanraking tijdens het wandelen is vaak al voldoende.

Opvallend genoeg merk je geur vaak het sterkst wanneer je door je tuin wandelt. Onze neus went namelijk vrij snel aan dezelfde geuren. Daarom kan een geur die je nauwelijks nog opmerkt wanneer je op het terras zit, je plots opnieuw verrassen wanneer je langs een border loopt of een paadje inslaat. Dat is nog een goede reden om geurplanten niet allemaal op één plek te verzamelen, maar ze doorheen de tuin te verspreiden. Zo valt er telkens opnieuw iets te ontdekken.

Door bewust na te denken over geur geef je een extra laag aan je tuin. En je hoeft niet meteen een volledig uitgekiende geurentuin aan te leggen om al te kunnen genieten daarvan. Enkele goed gekozen planten op de juiste plek maken vaak al een wereld van verschil. 

En dat merk je heel snel: een klimrek vol Lathyrus ziet er niet alleen prachtig uit, het is ook een feestje voor je neus. Trek dat principe elk seizoen een beetje meer door en voor je het weet loop jij ook met je neus in de lucht en je ogen dicht te genieten van je tuin.