Van één stevig zaadje naar een plant die meters ver door de moestuin kruipt: pompoenen zijn dankbare groenten om zelf te kweken. 

Ze vragen behoorlijk wat ruimte, maar verder is het vooral een kwestie van pompoenen op het juiste moment te zaaien, voldoende zon en water te geven en geduldig wachten tot de vruchten in het najaar helemaal rijp zijn. 

We nemen je mee van het kiezen van je pompoenzaden tot de oogst.

Pompoenen zijn er in veel meer vormen en maten dan de klassieke oranje Halloweenpompoen. Er bestaan kleine en grote rassen, ronde en langwerpige vruchten, pompoenen in oranje, groen, geel, crème tot bijna grijs. Ook de smaak en structuur van het vruchtvlees verschillen.

Kijk bij je keuze daarom niet alleen naar het uiterlijk. Wil je pompoenen om mee te koken? Let dan op de smaak, het formaat en de bewaareigenschappen van het ras. Kleinere pompoenen, zoals ‘Jack be Little’, zijn bijvoorbeeld handig om in hun geheel te roosteren. Voor soep, puree of geroosterde pompoen zijn butternuts dan weer interessant omdat ze stevig en zoet vruchtvlees hebben.

Wil je een deel van je oogst lang bewaren, dan speelt ook het ras een rol. Sommige pompoenen zijn echte bewaarpompoenen en blijven onder goede omstandigheden maandenlang goed. ‘Musquée de Provence’ is daar een mooi voorbeeld van.

Hou tot slot rekening met de beschikbare plaats. Veel pompoenen vormen lange ranken die tijdens de zomer meerdere meters kunnen innemen. Een kleine vrucht betekent overigens niet automatisch een kleine plant. De meeste pompoenen hebben behoorlijk wat ruimte nodig om te groeien.

Pompoenen houden van warmte en kunnen niet tegen vorst. Je kunt ze daarom beter niet te vroeg zaaien. 

Vanaf april kun je pompoenen binnen voorzaaien in P9-potjes. Stop één zaadje ongeveer 2 à 3 cm diep in de potgrond en hou de grond vochtig, maar niet nat.

Zodra de zaailingen bovenkomen, zet je ze op een lichte plek. Pompoenen groeien snel, en dat is meteen een goede reden om niet te vroeg te beginnen. Een plant die nog weken binnen moet wachten tot hij naar buiten mag, wordt al snel groot en moeilijk hanteerbaar.

Na de IJsheiligen, wanneer de kans op nachtvorst grotendeels voorbij is, kunnen de planten naar buiten. Laat ze eerst enkele dagen afharden door ze overdag buiten te zetten en 's nachts weer binnen te halen. Daarna kunnen ze naar hun definitieve plek.

Je kunt pompoenen ook rechtstreeks in de vollegrond zaaien zodra de grond voldoende is opgewarmd en de kans op nachtvorst voorbij is. Binnen voorzaaien geeft de planten wel een voorsprong en dus meer tijd om vóór de herfst rijpe vruchten te vormen.

Kies een zonnige, warme plek met een voedselrijke bodem en voorzie flink wat ruimte. Werk voor het planten compost of organische meststof door de grond en geef tijdens droge periodes voldoende water. Vooral wanneer de vruchten beginnen te groeien, hebben pompoenplanten veel vocht nodig.

In de zomer verschijnen grote gele bloemen. De plant maakt zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen en heeft bestuiving nodig om vruchten te vormen. Het is dus heel normaal dat niet iedere bloem uiteindelijk een pompoen wordt. Daarna mag je de plant vooral laten groeien en kun je de lange ranken wat sturen als ze andere planten beginnen te overwoekeren.

Tip: wil je graag veel kleinere vruchten, dan laat je de ranken rustig hun gang gaan. Heb je liever iets minder, maar wel grotere vruchten, dan doe je er goed aan om enkele zijranken af te knippen.

Pompoenen laat je het best zo lang mogelijk rijpen aan de plant. Een goed gerijpte pompoen heeft niet alleen meer smaak, maar bewaart ook beter. Wacht alleen niet tot na de eerste stevige nachtvorst: pompoenen met vorstschade zijn veel moeilijker te bewaren.

De kleur alleen vertelt je niet altijd of een pompoen klaar is om te oogsten. Die verschilt immers sterk per ras. Kijk daarom naar een combinatie van signalen:

Oogst bij voorkeur op een droge dag. Knip de pompoen met een scherpe snoeischaar of een mes van de plant en laat een stuk van de steel aan de vrucht zitten. Trek of draai de pompoen niet los en til hem ook niet aan zijn steel op. Beschadigingen rond de steel maken de vrucht gevoeliger voor rot tijdens het bewaren.

Wordt er vorst voorspeld terwijl enkele pompoenen nog niet helemaal rijp lijken? Haal ze dan toch binnen. Een iets minder rijpe pompoen is beter dan een vrucht die vorstschade oploopt. Gebruik minder rijpe of beschadigde exemplaren wel als eerste, want die zijn minder geschikt om lang te bewaren.

Wil je je pompoenen lang bewaren, geef ze dan na de oogst eerst wat tijd om verder af te harden. Leg ze ongeveer een week tot tien dagen op een warme, droge en goed geventileerde plek. Bij mooi en droog herfstweer kan dat buiten in de zon.

Wordt het koud of nat, kies dan een beschutte plek, bijvoorbeeld in een serre. Tijdens die periode wordt de schil verder hard en kunnen kleine oppervlakkige beschadigingen indrogen. Bekijk iedere pompoen meteen goed. Vruchten met zachte plekken, beschadigingen of een afgebroken steel verwerk je het best eerst.

Goed uitgerijpte pompoenen kunnen verrassend lang bewaren. Kies een droge, goed geventileerde en vorstvrije plaats, bij voorkeur rond 10 tot 15 °C. Een vochtige kelder is dus niet automatisch de beste plek.

Leg de pompoenen naast elkaar in plaats van op elkaar en zorg dat ze elkaar niet raken. Zo kun je ze bovendien gemakkelijk controleren. Zie je een zachte plek of beginnende rot, haal die pompoen dan uit je voorraad en verwerk hem zo snel mogelijk.

Hoe lang een pompoen precies goed blijft, hangt af van het ras én van hoe rijp en onbeschadigd hij werd geoogst. Sommige pompoenen blijven enkele maanden goed, terwijl echte bewaarrassen onder goede omstandigheden nog veel langer meegaan.

Zo kun je van een pompoen die je in het voorjaar zaait tot ver in de herfst en winter blijven genieten.