September voelt voor mij altijd een beetje als een nieuw begin in de tuin. De zomer is nog niet helemaal voorbij, maar tegelijk breekt een van de beste periodes van het tuinjaar aan. De grond is nog warm, er zit weer wat meer vocht in en nu alles nog in blad staat, zie je perfect waar er nog iets ontbreekt.

Tijd om te planten dus, maar ook om nog volop te oogsten, bloemen te plukken en plannen te maken voor het voorjaar. Dit zijn de belangrijkste tuinklusjes voor september.

Als je maar één tuinklusje uitvoert van ons lijstje, laat het dan dit zijn. September is een uitstekende maand om vaste planten in de grond te zetten.

De bodem is na de zomer nog warm, waardoor nieuwe planten snel wortels vormen. Tegelijk worden de dagen koeler en valt er doorgaans wat meer regen, waardoor planten minder snel uitdrogen dan tijdens warme zomerdagen. Ze kunnen zich de komende maanden rustig vestigen en hebben daardoor in het voorjaar al een voorsprong.

Ook planten die niet helemaal op de beste plek staan, kan je nu verplanten. Planten die té groot zijn geworden kan je uitgraven, in kleinere stukken verdelen en opnieuw planten. Door oudere planten te delen, geef je ze een verjongingskuur én je houdt er gratis planten aan over.

Tip: geef nieuwe aanplant na het planten altijd goed water en blijf dat de eerste weken doen als er geen regen valt.

Wil je al langer een stuk gazon omvormen tot border of eindelijk die lege strook langs de haag aanpakken? Dan hoef je daar niet mee te wachten tot het voorjaar, want vanaf september breekt er een ideale periode aan.

Een groot voordeel is dat je nu naar je bestaande tuin kunt kijken terwijl de planten groot en groen staan, waardoor je veel beter opmerkt waar er gaten zitten dan wanneer je in maart voor een vrijwel kale border staat. Welke kleuren werken goed? Welke planten doen het beter of minder op een bepaalde plek? Waar valt veel zon en waar blijft de grond langer vochtig? 

Verzamel en gebruik die informatie om je nieuwe border te bedenken. Combineer daarin verschillende hoogtes, bloemvormen en bladstructuren. Zet dezelfde planten in groepjes en laat ze hier en daar terugkomen. Zo voelt een border veel sneller als één geheel.

Voor tulpen is september nog te vroeg om te planten, maar met andere voorjaarsbloeiende bloembollen kan je wel al aan de slag. Narcissen, krokussen, blauwe druifjes of hyacinten mogen nu de grond in.

Gebruik september om vooruit te kijken. Waar zou je volgend voorjaar graag kleur zien? Kijk vanuit je keukenraam, vanaf het terras of langs het pad dat je elke dag gebruikt. Een flinke groep bloembollen op een plek die je vaak ziet, maakt veel meer indruk dan enkele bollen die lukraak over de tuin verspreid staan.

En vergeet je potten niet: ook daarin kun je bloembollen planten, eventueel in verschillende lagen voor een extra lange bloei.

De zomer loopt dan misschien op haar einde, maar dat betekent niet dat alle bloempotten meteen leeg moeten. Sommige zomerbloeiers kunnen bij zacht weer nog weken doorgaan. 

Veel eenjarigen, zoals cosmos of zinnia, hebben er nog lang niet genoeg van. En nu er stilaan weer wat regen valt, zijn ook de dahlia's aan een revival begonnen.

Een gouden raad voor september: blijf bloemen plukken en verwijder uitgebloeide bloemen. Zo voorkom je bij veel soorten dat de plant al haar energie in zaadvorming stopt en stimuleer je de aanmaak van nieuwe bloemen.

En vergis je niet: septemberdagen kunnen nog altijd warm en droog zijn, dus blijf ook water geven. Doe dat liever één keer grondig aan de voet dan elke dag een klein beetje. Pas wanneer de eerste vorst eraan komt, loopt het verhaal voor veel van deze zomerbloeiers echt ten einde. We hebben dus nog wel even.

Een van de leukste tuinklusjes in september kost je niets: zaden oogsten van bloemen die je volgend jaar opnieuw in je tuin wil. 

Eens je beslist dat het plukseizoen erop zit voor jou en je geen nieuwe bloei meer wil stimuleren, kan je wat meer zaadhoofden laten staan aan je planten. Je hoeft ze niet allemaal te oogsten, maar je doet er vogels en tuindieren een plezier mee als voedselbron.

Ook in de moestuin valt er in september vanalles wat te oogsten. Tomaten, courgettes, bonen, paprika's en pompoenen kunnen nog volop produceren.

Ook tomaten geven nu nog veel oogst en zetten alles op alles om hun vruchten te laten rijpen. Om ze te helpen bij die klus, kan je de onderste bladeren verwijderen van de plant zodat de zon beter bij de tomaten kan. Let er welop dat je niet àlles wegknipt, want de plant heeft zijn bladeren nodig voor fotosynthese en dus ook om de vruchten verder te laten ontwikkelen. Tomatenbladeren die geel of ziek zijn, de grond raken of de luchtcirculatie sterk hinderen mogen er wel radicaal af. 

Blijf rijpe vruchten regelmatig oogsten en houd het weer in de gaten. Zodra de nachten kouder en vochtiger worden, neemt bij tomaten de kans op schimmelproblemen toe.

Nette mensen als we zijn, zouden we in september al eens de fout kunnen maken om met de grove borstel door de tuin te gaan. Er valt hier en daar een blad van de bomen, af en toe ruikt het al wat naar herfst en veel bloemen en planten zijn over hun hoogtepunt heen. Stop! Dit is een maand waarin je nog volop kunt oogsten en plukken, en vooruitkijkt naar volgend jaar. De tuin winterklaar maken, is nu nog niét aan de orde.

Kruiden zoals munt, oregano of citroenmelisse kan je wel wat opfrissen door de uitgebloeide delen of droge takjes af te knippen. En ook de uitgebloeide bloemen van de lavendel mogen eraf. Knip nu nog niet te ver: de zogenaamde vormsnoei is pas in maart aan de orde. Uitgebloeide vaste planten en siergrassen mogen gewoon blijven staan: ze geven structuur aan de tuin en zijn interessant voor insecten en vogels.

Geniet dus bovenal van de nazomer, blijf bloemen en groenten oogsten en maak nu plannen voor het volgende voorjaar.