Een paar zonnige dagen vinden de meeste tuinplanten heerlijk. Maar wanneer de temperaturen dagenlang boven de dertig graden klimmen, krijgt zelfs de sterkste tuin het moeilijk. Bladeren gaan slap hangen, bloemen verwelken sneller en de bodem droogt in een recordtempo uit.
Toch hoef je bij aanhoudende hitte niet meteen in paniek naar de tuinslang te grijpen. Met enkele eenvoudige maatregelen help je planten en dieren door het ergste heen.
Wat doet hitte met planten?
Planten verliezen voortdurend vocht via hun bladeren. In periodes van hitte versnelt dat proces dan nog eens extra. Wanneer de wortels niet genoeg water kunnen opnemen om dat verlies te compenseren, ontstaan de eerste symptomen van hittestress.
Bladeren gaan neerhangen, krijgen bruine randjes of verliezen hun frisse kleur.
Sommige planten stoppen tijdelijk met groeien vanaf een bepaalde temperatuur. Tomaten lassen bijvoorbeeld een pauze in als het warmer wordt dan 35 graden.
Andere planten versnellen hun bloei en zaadvorming omdat ze het signaal krijgen dat het seizoen ten einde is en ze energie moeten beginnen steken in hun voortbestaan.
Gelukkig betekent een slap hangende plant niet altijd dat er iets ernstig mis is.
Slaphangende planten hebben niet altijd dorst
Tijdens een warme namiddag kunnen sommige planten er plots erg zielig uitzien. Veel mensen denken dan automatisch dat ze dringend water nodig hebben. Toch is dat niet altijd het geval.
Heel wat planten laten hun bladeren bewust hangen tijdens hitte. Zo verkleinen ze hun oppervlakte en beperken ze het vochtverlies. Wanneer de temperatuur 's avonds daalt, staan ze vaak vanzelf weer recht.
Controleer daarom eerst de bodem voordat je begint te gieten. Voelt de grond nog vochtig aan, dan kan je gerust wachten met water geven.
Liever veel water dan kleine beetjes
Wanneer je tijdens hitte water geeft, doe je dat best grondig.
Een klein beetje water per dag maakt planten lui. De wortels blijven dan dicht bij de oppervlakte, waar ze afhankelijk worden van jouw dagelijkse gietbeurt.
Geef je minder vaak, maar wel een goeie geut water, dan worden planten gestimuleerd om dieper te wortelen, mee met het water. Daardoor vinden ze ook tijdens warme periodes makkelijker vocht in de bodem.
Geef bij voorkeur water in de vroege ochtend of later op de avond. Dan gaat er minder vocht verloren door verdamping en hebben planten de tijd om voldoende vocht op te nemen.
Mulch is je beste bondgenoot tijdens hitte
Veel mensen denken bij hitte meteen aan extra water geven. Nochtans is het minstens even belangrijk om het aanwezige vocht zo lang mogelijk in de bodem te houden. Oplossing: een mulchlaag van compost, bladeren, houtsnippers of ander organisch materiaal. Die laag werkt als een beschermende deken en houdt niet alleen onkruid tegen, maar voorkomt ook dat het vocht in de bodem meteen weer verdampt. Een isolatielaagje, zeg maar, dat alleen maar voordelen heeft.
LEES HET ARTIKEL
Het geheim van mulchen
Mulchen is een simpele en erg effectieve techniek om de kwaliteit van de bodem te verbeteren én onkruid tegen te gaan.
Planten in potten hebben het extra moeilijk
Potten en bloembakken warmen veel sneller op dan vollegrond. De wortels zitten opgesloten in een beperkte hoeveelheid potgrond die tijdens hitte snel uitdroogt. Daardoor kunnen planten in potten veel sneller stress vertonen dan dezelfde planten in een border.
Controleer potten tijdens warme periodes daarom dagelijks. Vooral kleine potten drogen bij hitte verrassend snel uit. Een grotere pot heeft meer aarde en dus wat meer buffer, maar laat je niet vangen en hou ook die goed in de gaten. Geef elke dag water op de koelste momenten: 's morgens of 's avonds.
Ook in potten helpt een mulchlaag trouwens om vocht langer vast te houden.
Vergeet de kas niet
Wie een kas heeft, weet hoe snel de temperatuur daar kan oplopen. Wanneer het buiten 30 graden is, kan het binnen verschroeiend heet worden. Sommige groenten en jonge planten krijgen het dan bijzonder zwaar.
Zorg daarom voor voldoende ventilatie. Zet ramen en deuren open, zodat warme lucht kan ontsnappen en circuleren.
Een schaduwdoek kan tijdens extreme hitte ook een groot verschil maken. Het dempt de temperatuur en voorkomt dat bladeren verbranden door de felle zon.
Ook dieren hebben last van hitte
Niet alleen planten voelen de gevolgen van warme zomerdagen. Vogels, egels, insecten en kippen zoeken tijdens hitte naar schaduw en vers drinkwater. Met enkele eenvoudige ingrepen kan je hen een handje helpen.
Voorzie een ondiepe waterschaal voor vogels en bestuivers. Leg er wat keitjes in, zodat insecten een plek hebben om te landen. Ververs het water elke dag, zodat het fris blijft.
Heb je kippen? Dan zijn een struik, boom of zelfs een eenvoudige parasol vaak geen overbodige luxe. Een beschut plekje helpt de dieren om de grootste hitte comfortabel door te komen.
Hittetolerante planten
Tijdens periodes van hitte verwachten veel mensen dat hun tuin er net zo fris blijft uitzien als in mei. Dat is niet altijd realistisch. Sommige planten bloeien sneller uit, andere laten tijdelijk wat blad vallen of stoppen even met groeien. Dat is niet meer dan een natuurlijke reactie op de omstandigheden. Probeer niet elke vorm van stress onmiddellijk te corrigeren, maar zie je tuin als een levend ecosysteem dat zich voortdurend aanpast aan het weer.
Belangrijk daarbij: als je bij je plantenkeuze vandaag al rekening houdt met omstandigheden als hitte en droogte, bouw je aan een tuin die beter bestand is tegen de warme zomers die steeds vaker voorkomen. Daarom sluiten we af met een rijtje planten dat goed bestand is tegen hitte.
