Of je voorzaait of zaait in vollegrond, op een gegeven moment gebeurt het mooiste wat een tuinier kan zien: de eerste sprietjes groen komen tevoorschijn. Langzaam maar zeker ontkiemen de zaden en vormen ze hun eerste bladpaar: de zogehete kiem- of lobblaadjes. De zaailingen groeien daarna in snel tempo verder uit tot kleine plantjes die klaar zijn om bloemen of vruchten te produceren. Welke problemen kunnen zich voordoen tijdens dat groeiproces? En hoe hou je al die zaailingen gezond? 

Voor ons mensen mag de huiskamer dan een gezellige, warme plek zijn waar we graag vertoeven; voor zaailingen zijn die omstandigheden niet optimaal. Het is er té warm en er is te weinig licht voor ontkiemende zaden om goed te groeien. Gevolg: de plantjes gaan op zoek naar meer licht en groeien uit tot lange slungels op slappe stelen. Doordat de temperatuur vaak te hoog is, zijn ze bovendien niet weerbaar genoeg. 

Wat doe je dan wel? Je kan zaden gerust laten ontkiemen in huis, maar van zodra dat gebeurd is, zet je de zaaitray beter in de kas. Daar is veel meer zonlicht om te groeien en bovendien raken de zaailingen van bij het begin gewoon aan de schommelende temperaturen van het buitenleven. Win-win dus.

Net zoals alle planten hebben ook zaailingen water nodig. En net zoals bij veel dingen is te veel daarvan niet goed. De jonge worteltjes van de zaailingen gaan snel rotten als ze te veel water krijgen en dat veroorzaakt dan weer schimmels. Je moet op zoek naar het juiste evenwicht tussen genoeg water geven, maar niet te veel. 

Zorg daarentegen dat de zaaigrond niet uitdroogt, want dan verschrompelt een zaailing al snel. Zeker op die eerste warme lentedagen kan de temperatuur in de kas hoger oplopen dan je zou denken. Zorg in dat geval voor genoeg verluchting en zet ramen of deuren open. 

Heel veel zaden zijn lichtkiemers: dat wil zeggen dat je ze niet met aarde mag bedekken tijdens het zaaien. Als je vervolgens nogal uitbundig met een gieter tekeergaat met water boven je vers gezaaide zaden, riskeer je dat ze wegspoelen of zelfs door elkaar geraken. Daarom deze tip: geef altijd water in de onderzetschaal onder je zaaitray. Of als je met losse potjes werkt: zet er dan een schaal of schijf onder waarin je water kan gieten. De zaaigrond zuigt zichzelf vol met dat water en na een uurtje kan je het overtollige water in die schaal gewoon weggieten. 

Van zodra de zaailingen ontsproten zijn en uitgroeien tot kleine plantjes kan je ook – uiteraard voorzichtig – water beginnen geven in een kleine gieter met fijne broes. Let er ook daar op dat je na een uurtje het overtollige water verwijdert uit de onderzetschaal.

Gele blaadjes bij zaailingen kunnen twee dingen betekenen: ofwel heb je ze te veel water gegeven ofwel hebben ze te weinig voeding. 

Zaailingen die lange stelen ontwikkelen en erg wiebelig zijn, hebben te weinig zonlicht en te veel warmte gehad. Het kwam eerder al ter sprake: laat je zaailingen niet opgroeien in de woonkamer, maar zet ze in de kas of zelfs in een koude bak als je geen kas hebt. Daar worden de jonge planten al gewoon aan de temperatuur buiten die 's nachts zakt en overdag wat hoger is, maar krijgen ze nog beschutting tegen regen en wind. Gevolg: ze ontwikkelen zich tot sterkere planten op kortere steeltjes.

Staan je zaailingen nu dus nog binnenshuis en merk je op dat het slappe slungels (aan het worden) zijn, verplaats ze dan beter naar de kas.

Slakken zijn verzot op de jonge blaadjes van zaailingen. De dieren zijn van nature uit gebouwd om zwakke, zieke planten op te ruimen. Voor hen zien onze zorgvuldig gekweekte zaailingen er dus vooral uit als slappelingen: weg ermee. Op een nacht tijd kunnen ze een ware ravage aanrichten. Hou je zaailingen dus goed in de gaten. Als je voorzaait, zijn je zaailingen al een stuk groter vooraleer ze de vollegrond in gaan en kan je ze vrij goed beschermen tegen slakkenvraat.

Zaaj je rechtstreeks in vollegrond, dan moet je als een havik boven je zaailingen hangen. 

Gelukkig zijn er ook oplossingen tegen slakken.

Verder moet je in vollegrond ook de vogels wat in de gaten houden. Zij durven al eens rondscharrelen in verse aarde waar zaadjes te vinden zijn. En ook de frisse blaadjes van zaailingen vinden ze een lekker hapje. De snelste oplossing voor dat probleem is vliesdoek of gaas installeren boven je veldje met zaailingen.