De no-dig methode is nog niet gekend bij elke tuinier, en daar willen we verandering in brengen. De methode is eigenlijk erg simpel: laat de bodem zoveel mogelijk met rust. Niet spitten, niet ploegen, niet keren. In plaats daarvan werk je mét het bodemleven, niet tegen. No-dig tuinieren vertrekt vanuit één basisgedachte: een gezonde bodem is een levend ecosysteem, en dat ecosysteem functioneert het best wanneer we het niet voortdurend verstoren.
Wat met de bodem in de klassieke moes- of pluktuin?
In een klassieke moestuin wordt de bodem elk jaar omgespit. Dat lijkt logisch: je maakt de aarde los, werkt compost in en verwijdert ook onkruid op die manier. Maar bij elke schep keer je de natuurlijke bodemlagen om. Micro-organismen die zuurstof nodig hebben, worden begraven. Bodemleven dat liever in diepere lagen leeft, komt plots aan de oppervlakte terecht. Het gevolg is een verstoring van een zeer fragiel evenwicht dat net zo belangrijk is voor plantengroei als zon en water.
De no-dig methode pakt het anders aan. In plaats van te spitten, breng je jaarlijks een laag compost aan bovenop de bodem. Die laag voedt het bodemleven, dat op zijn beurt de organische stof langzaam naar beneden werkt. Wormen spelen hierbij een grote rol. Ze verluchten de grond, maken gangetjes in de grond en zorgen ervoor dat voedingsstoffen beschikbaar worden voor plantenwortels. Wat bovengronds eenvoudig lijkt, het is immers gewoon compost toevoegen, zet ondergronds een hele keten van processen in gang.
Hoe leg je een no-dig bed aan?
Het aanleggen van een no-dig bed is verrassend eenvoudig. Zelfs op een stuk gazon kun je starten. Maai het gras kort, leg een laag karton om het licht te blokkeren en breng daarboven tien tot vijftien centimeter rijpe compost aan. Het karton verteert vanzelf en onderdrukt ondertussen het bestaande gras en onkruid.
- Gebruik karton zonder plastic resten, verwijder dus alle plakband en etiketten.
- Gebruik, indien mogelijk, onbedrukt karton. De inktresten kunnen zo geen negatieve invloed uitoefenen op de bodem.
- Zorg dat het karton telkens overlapt als je het op de bodem legt. Zo kan onkruid niet tussen het karton door groeien.
- Maak het karton goed nat voor je compost toevoegt. Dat zorgt voor een snellere vertering.
- Wil je sneller planten dan dat het karton verteerd is? Maak met een schopje of Hori Hori een gat in het karton. Je kan dan perfect het plantje in de grond zetten zonder dat het onkruid blijft groeien.
Na enkele weken kun je al beginnen planten. De bodem onder het karton blijft intact, maar wordt langzaam omgevormd tot een luchtige, donkere teeltlaag. Heb je sterke onkruiden, zoals distels of zuring? Haal die wel even weg met een penwortelschopje. Deze onkruiden hebben een erg sterk wortelgestel, waardoor ze moeiteloos door het karton heen prikken.
De voordelen voor de bodem
Een van de grootste voordelen van no-dig is de bodemstructuur. Omdat je niet spit, blijft die kruimelig en stabiel. Regen spoelt minder snel voedingsstoffen uit en de grond slibt minder dicht. In droge periodes houdt hij beter vocht vast, terwijl hij bij hevige regen net beter vocht afvoert. Dat evenwicht is geen toeval, maar het resultaat van een actief bodemleven dat zijn werk ongestoord kan doen.
Ook onkruid krijgt minder kans dan vaak wordt gedacht. Doordat je jaarlijks een compostlaag toevoegt, worden kiemende onkruidzaden bedekt en krijgen ze minder licht. Bovendien breng je geen oude zaden naar boven door te spitten.
Wat voeding betreft, werkt no-dig met traag en langdurig. In plaats van plots veel meststoffen toe te dienen, bouw je jaar na jaar aan de kwaliteit van de bodem. Goed verteerde compost vormt de basis. Wie extra wil voeden, kan werken met mulch, bijvoorbeeld stro, bladeren of grasmaaisel, tussen de planten. Die beschermende laag voorkomt uitdroging, beperkt temperatuurschommelingen en voedt tegelijk het bodemleven.
Leer meer dankzij onze video's
Wist je dat we ook een goed gevuld YouTube-kanaal hebben? Met meer dan 450 video's hebben we een grote database aan informatie. Neem zeker een kijkje op YouTube en abonneer je, dan blijf je op de hoogte van de nieuwste video's.
In deze video leert Angelo je alles over het aanleggen van een moestuin via de no-dig methode.
Welk effect heeft no-dig op zand- en kleigrond?
Niet elke bodem is vanaf dag één perfect. Zware kleigrond kan in het begin compact aanvoelen, terwijl zandgrond net heel snel uitdroogt. Maar net daar toont no-dig zich als de ster van de show: door consequent compost toe te voegen, verbeter je stap voor stap de structuur. Kleigrond wordt luchtiger, zandgrond krijgt meer body waardoor ze beter vocht en voedingsstoffen vasthoudt. Het vraagt wat geduld, maar het resultaat is een sterke bodem die jaar na jaar beter wordt in plaats van uitgeput raakt.
In de praktijk verschilt het onderhoud nauwelijks van een klassieke moestuin, behalve dat de spade vaker in het tuinhuis blijft staan. Zaaien, planten en oogsten verloopt op dezelfde manier.
Wanneer start je met het aanleggen van een no-dig moes- of pluktuinbed?
De ideale periode om een bed aan te leggen via de no-dig methode is de herfst. Het karton kan zo rustig verteren en het bodemleven heeft de tijd om alle compost goed te verwerken. Door de natte najaars- en winterperiode, kan alles netjes verteren en kan je zorgeloos aan de slag in het voorjaar.
Soms is het echter niet mogelijk om ook in het vroege voorjaar een no-dig bed aan te leggen. Later kan altijd, maar weet dat je soms op het karton zal botsen bij het aanplanten van jonge gewassen in het voorjaar. Plant de jonge plantjes en zaailingen echter niet gewoon in de compostlaag, maar zorg voor een opening in het karton zodat de plant rustig kan verder groeien in de bodem. Verwijder eventueel ook onkruiden en gras om verstikking van de jonge plant te vermijden.
